Бүгін қазақ әдебиетінің алыбы Олжас Сүлейменов 90 жасқа толды

Бүгін, 18 мамырда қазақ әдебиеті мен мәдениетінің көрнекті өкілі, ақын, қоғам қайраткері, лингвист-ғалым, Қазақстанның Еңбек Ері, Қазақ КСР Халық жазушысы Олжас Омарұлы Сүлейменов 90 жасқа толды, деп хабарлайды Oimaqnews.kz 

Олжас Сүлейменов – қазақ руханиятындағы бір дәуірдің үнін жеткізген тұлға. Оның шығармашылығы мен қоғамдық қызметі ұлттық сана, азат ой, тарихи жады және әлемдік бейбітшілік идеяларымен тығыз байланысты. Ақынның әрбір еңбегі қазақ халқының рухын көтеріп, қоғамды ойлануға, тарихқа жаңаша қарауға үндеді.

Олжас Омарұлы 1936 жылы 18 мамырда Алматы қаласында дүниеге келген. Әкесі Омархан Сүлейменұлы кавалерия полкінде офицер болған, анасы – Бәтима Насыржанқызы. Олжас Сүлейменов қазақтың атақты серісі, композитор Жаяу Мұсаның ұрпағы саналады. Оның бойындағы еркіндікке құштарлық, батыл ой мен мәрт мінез туған ортасы мен тектілік тәрбиесінен бастау алғандай көрінеді.

Болашақ ақын алғашқыда геология саласында білім алып, инженер-геолог мамандығын игерді. Алайда уақыт өте келе оның шынайы жолы әдебиет екенін көрсетті. Мәскеудегі А.М.Горький атындағы Әдебиет институтында білімін жалғастырып, 1959 жылдан бастап өлеңдері мен поэмалары жарық көре бастады.

Оның "Адамға табын, Жер, енді!" атты поэмасы Олжас Сүлейменовтің есімін кеңінен танытқан шығармалардың бірі болды. Бұл туынды адамзаттың ғарышқа қадам басқан тарихи сәтін ғана емес, адам рухының биіктігін, ғылым мен өркениетке деген сенімді бейнеледі.

1975 жылы жарық көрген "Аз и Я" кітабы Олжас Сүлейменов шығармашылығындағы ғана емес, тұтас түркітану мен кеңестік гуманитарлық ғылымдағы үлкен оқиғаға айналды. Бұл еңбекте ақын түркі және славян халықтарының тарихи-мәдени байланыстарын жаңа қырынан қарастырып, "Игорь жасағы туралы жыр" мәтініне өзгеше ғылыми пайым ұсынды. Кітап кеңестік идеология тарапынан сынға ұшырап, тыйым салынғанымен, ол түркі әлемінің тарихи санасын оятқан маңызды еңбек ретінде бағаланды.

Қуғын мен қысымға қарамастан, Олжас Сүлейменов ғылыми ізденісін тоқтатқан жоқ. Кейінгі жылдары да ол тіл, тарих, жазу мәдениеті және көне өркениеттер тақырыбында іргелі зерттеулер жүргізді. Оның "Жазу тілі", "Ежелгі түркілер" секілді еңбектері осы бағыттағы ізденістерінің жалғасы болды.

Олжас Сүлейменовтің есімі тек әдебиетпен ғана емес, бейбітшілік жолындағы күреспен де тығыз байланысты. 1989 жылы оның бастамасымен "Невада-Семей" халықаралық антиядролық қозғалысы құрылды. Бұл қозғалыс қазақ даласын ондаған жыл бойы улаған Семей ядролық полигонын жабу жолындағы халықтық күшке айналды.

"Невада-Семей" қозғалысы Қазақстан тарихындағы ғана емес, әлемдік антиядролық қозғалыстар тарихындағы маңызды құбылыс болды. Халықтың үнін билікке жеткізіп, ядролық сынақтарға қарсы қоғамдық қарсылықты күшейткен бұл бастама Семей полигонының жабылуына зор ықпал етті.

Олжас Сүлейменов – поэзияда да, ғылымда да, қоғамдық өмірде де өз қолтаңбасын қалдырған бірегей тұлға. Оның есімі ұлттық рух, тарихи әділет, еркін ой және бейбітшілік ұғымдарымен қатар аталады. 90 жасқа толған ақынның өмір жолы – қазақ руханиятының, тәуелсіз ойдың және адамзаттық жауапкершіліктің жарқын үлгісі.